Omgangsvormen

Elke Amerikaan zegt als begroeting: Hi, how are you doing? Ik wist allang dat het geen serieuze vraag is, in de zin van dat die Amerikaan dan ook wil weten hoe het met je gaat. Maar wat nu precies het juiste antwoord is op deze vraag, daar ben ik nog niet helemaal achter. Er zijn door de bank genomen twee mogelijkheden. De eerste is: I'm good, how are you doing? En de tweede is, gewoon Hi of zelfs helemaal niks. Volgens mij hangt het van de context af welk van de twee je moet toepassen. Die "I'm good" vind ik soms wel lastig. Je moet dat ook zeggen als het ontzettend niet goed gaat met je, en mensen doen dat ook. Daar heeft het verder niets mee te maken. Het is een zin waaraan alle betekenis is ontnomen.

Dezelfde beleefdheid wordt in acht genomen als je ergens nieuw bent, zoals mij nog al eens overkomt dezer dagen. Degene die erover gaat heet je hartelijk welkom, o, ze zijn zo blij dat je er bent. Maar na deze formules word je toch gewoon aan je lot overgelaten. Het gekke is, je weet dat het zo werkt, maar het valt dan toch elke keer een klein beetje tegen. Ze zijn niet echt blij.

Gisteren bezocht ik een bijeenkomst van de Yale International community. Die ging over Teaching at Yale, en het leek mij wel interessant want een van de dingen die ik hier wil doen is kijken hoe ze hier onderwijs geven. Waar het over bleek te gaan, waren de dingen die je als buitenlandse docent tegenkomt als je op Yale onderwijs gaat geven. Omgangsvormen, dus. Niet waar ik voor kwam, maar wel zeer instructief. Een steeds terugkerend punt is wat Yale docenten het "informele karakter van de lessen" noemen. Dat komt er eigenlijk op neer dat de studenten onbeleefd en lomp zijn. Althans in de ogen van buitenlandse docenten. Ze spreken je aan met de voornaam en niet met Herr Professor, daar kan niet iedereen tegen, maar ook eten ze in de klas en leggen hun voeten op tafel. En in de klas nemen ze geen blad voor de mond - ze onderbreken je, spreken je tegen en challengen je authority. Dat zijn allemaal dingen waar ik niet echt van schrik - behalve misschien die voeten op tafel - want dat doen studenten bij ons ook.

Maar wat ik wel opvallend vind is dat de andere kant op, dus van docent naar student, ontzettend veel aandacht wordt besteed aan omgangsvormen. Het wordt van het grootste belang geacht om de studenten aan te moedigen en positief tegemoet te treden. Zo mag je nooit zeggen dat ze iets fout doen. Er komen klachten als je niet genoeg glimlacht. En er zijn teaching assistents, zelf ook studenten, die als taak hebben intermediair te zijn tussen studenten en docenten. Die zijn echt cruciaal want een echte Yale professor is natuurlijk ook een arrogant bastard, die niet geneigd is zich in te houden.

Een bestaande regeling is de "dean's excuse". De dean in dit geval is niet de dekaan van een faculteit maar een soort Head Boy van het College waar je als student bij hoort. Als die het zegt, heb je als student recht op een extension of een hertentamen. Als docent kun je hoog of laag springen, maar daartegen is niks in te brengen. Vriendjes worden met de dean, dus! Dan krijg je ook je uitstel of hertentamen als je een kater hebt, en niet alleen wanneer je vader is overleden. Ook heb ik docenten horen klagen over de arrogant rich kids die verwachten dat je alles voor ze doet, altijd voor ze klaarstaat, zelf niks uitvoeren en boos zijn als ze een slecht cijfer krijgen. Aan Yale wordt niets lager dan een B- gegeven. Notwithstanding.

Door de Yale docenten wordt dit alles met verve verdedigd. Het valt reuze mee met de arrogant rich kids, er zijn heus ook arme studenten, die hoge cijfers zijn terecht want alleen de wereldtop aan studenten zit op Yale, en de dean's excuse is een zeer goede instelling omdat je als docent dan niet zelf hoeft te beoordelen of de smoes goed genoeg is. Hm. En die lompe manieren, daar moet je maar aan wennen! Dat is hier nu eenmaal de cultuur.

Nog 1 leuk voorbeeld over omgangsvormen. Ik reed op mijn fiets (zonder helm) over Whitney Avenue en keek niet goed uit. Een mevrouw in een SUV reed mij bijna aan: zij sloeg af en ik ging rechtdoor. Ze deed haar raampje open en schold mij vol uit, en ik fietste beduusd door. Even later komt er een andere auto met een andere mevrouw naast mij rijden, zij doet haar raampje open, en verontschuldigt zich voor het gedrag van de SUV chauffeuse. Dat kon echt niet, vond ze. Eigenlijk vond ik dat de SUV mevrouw gelijk had - ik had uit moeten kijken. Maar zo ga je niet met elkaar om in een nette buurt.